Giriş
Azərbaycan məhkəmə təcrübəsində ən çox rast gəlinən mübahisələrdən biri də Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidməti tərəfindən məhkəmə qətnaməsini icra etməməsi bağlı məsələləridir. HGNS Counselor Hüquq Firmasının son işlərindən biri ümumi paylı mülkiyyətdə payın ayrılması ilə bağlı məhkəmə mübahisəsinə aid idi. Bu məqalədə həmin iş üzrə məhkəmələrin yanaşması və praktiki problemlər barədə danışacağıq.
İşin Faktiki Halları
Bakı şəhərində yerləşən daşınmaz əmlak miras qaydasında bacı və qardaşa qalır. Hər birinin payı ½ nisbətində müəyyən edilir. Bacı öz payını sərəncam vermək üçün ümumi paylı mülkiyyətdən payının ayrılması barədə məhkəməyə müraciət edir. İddiada əmlakın naturada bölünməsi, mümkün olmadığı təqdirdə isə açıq hərracda satılaraq əldə edilən məbləğin tərəflər arasında bərabər bölüşdürülməsi tələb olunurdu.
Birinci instansiya məhkəməsində keçirilən ekspertiza əmlakın naturada bölünməsinin mümkün olduğunu təsdiq etsə də, tərəflər bölgünün hansı hissənin kimə verilməsi məsələsində razılığa gələ bilmədilər. Nəticədə məhkəmə, tərəflərin razılaşmasının olmamasını əsas gətirərək, əmlakın hərrac yolu ilə satılması barədə qətnamə qəbul etdi.
Apellyasiya Məhkəməsinin Mövqeyi
Cavabdeh apellyasiya şikayəti verərək naturada bölgü ilə razılaşdığını və öz payına düşən hissəni götürməyə hazır olduğunu bildirdi. Bakı Apellyasiya Məhkəməsi şikayəti təmin etdi və əmlakın naturada bölünməsi barədə yeni qətnamə qəbul etdi. Qətnamədə hər iki tərəfin mülkiyyətində olacaq sahələrin ölçüsü və təsviri dəqiq göstərildi.
Qətnamənin İcrası Problemləri
Qətnamə qanuni qüvvəyə minsə də, Binəqədi Rayon İcra Şöbəsi tərəfindən icra zamanı çətinliklər yarandı. İcra vərəqəsi Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidmətinin 1 saylı ərazi idarəsinə göndərilsə də, idarə qətnaməni icra etməkdən imtina etdi. Halbuki, məhkəmə qətnaməsində hər bir tərəfin mülkiyyətində olacaq sahələr konkret olaraq göstərilmişdi.
Nəticədə, Binəqədi Rayon İcra Şöbəsi qətnamənin icrasını təmin etmədən icra işinə xitam verilməsi barədə qərar qəbul etdi. Bu isə tərəflərin mülkiyyət hüquqlarının həyata keçirilməsini mümkünsüz hala gətirdi.
Hüquqi Problemlər
Burada əsas problem ondan ibarətdir ki, qanuni qüvvəyə minmiş məhkəmə qətnaməsi formal sənədə çevrilmiş oldu. İcra orqanlarının hərəkətsizliyi nəticəsində vətəndaşların ədalətli məhkəmə araşdırması hüququ və mülkiyyət hüququ kobud şəkildə pozuldu.
Bu, həm də hüquqi sistemdə məhkəmə qərarlarının icrasının effektivliyi məsələsini gündəmə gətirir. Belə hallar vətəndaşların məhkəməyə olan etimadına ciddi zərbə vurur.
Nəticə
HGNS Counselor Hüquq Firması hesab edir ki, məhkəmə qətnamələrinin icrasının təmin olunmaması hüquqi dövlət prinsiplərinə ziddir. Ədalət yalnız qətnamənin qəbul olunması ilə deyil, həm də onun faktiki icra olunması ilə bərqərar olur.
Bütün vətəndaşların hüquqlarının qorunması üçün məhkəmə qərarlarının icrasında şəffaflıq, operativlik və məsuliyyətli yanaşma əsas şərtlərdən biri olmalıdır.
Qeyd: Binəqədi Rayon Məhkəməsinin qətnaməsindən apellyasiya şikayəti verilmişdir. Şikayətin nəticəsi barədə internet səhifəmizdə əlavə məlumat veriləcək.